Bongdavn – Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất của pickleball là việc trọng tài có thể xác định bóng trong hay ngoài chỉ dựa vào tiếng hô của vận động viên.
Trong nhiều giải đấu pickleball, việc phân định bóng “trong” hay “ngoài” thường trở thành chủ đề gây tranh luận. Vào chiều ngày 2/4, khi Lý Hoàng Nam chiến thắng tay vợt hạng 4 thế giới Christian Alshon, tình huống quyết định cũng như vậy. Tay vợt Việt Nam chủ động phát hiện lỗi giao bóng ra ngoài sân của đối phương và giành điểm cuối cùng. Hành động này đã dẫn đến nhiều ý kiến tranh luận trên mạng xã hội.
Điều luật gây tranh cãi
Theo PPA Tour, cơ chế “tự bắt lỗi” nằm trong nền tảng của pickleball ngay từ những ngày đầu hình thành. Đa phần các trận đấu phong trào, thậm chí một số giải đấu chuyên nghiệp, các vận động viên là người tự quyết định các tình huống sát vạch.
Điều này tạo ra sự khác biệt rõ rệt về quy định giữa pickleball so với những môn thể thao tương tự. Trong khi quần vợt là một trong những môn thể thao tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ như hệ thống ghi hình và mô phỏng (hawk eye) để xác định bóng trong/ngoài sân, pickleball lại cho phép trọng tài dựa vào sự tự giác của vận động viên để ra quyết định.
Thực tế, pickleball cũng bắt đầu ứng dụng công nghệ video hỗ trợ. Tại các giải thuộc PPA Tour, hệ thống xem lại video được sử dụng trên các sân đấu chính và người chơi có thể khiếu nại. Vận động viên có quyền yêu cầu xem lại pha bóng, còn trọng tài sẽ dựa vào dữ liệu hình ảnh để quyết định: giữ nguyên, thay đổi hay xác nhận không đủ căn cứ. Trong trường hợp hình ảnh không rõ ràng, quyết định ban đầu vẫn được giữ nguyên.
Tuy nhiên, không phải trận đấu nào cũng có điều kiện sử dụng công nghệ này. Ở phần lớn các trận đấu, đặc biệt trên sân phụ hoặc các giải nhỏ, quyền quyết định cuối cùng vẫn thuộc về các vận động viên. Trọng tài chủ yếu theo dõi các tình huống chạm vạch và chỉ can thiệp khi có đơn khiếu nại, đồng thời họ cũng cần nhìn rõ pha bóng.
Nói cách khác, quyết định cuối cùng vẫn do người chơi đưa ra, và đây là nguyên nhân gây ra nhiều tranh cãi. Chắc chắn, không thể loại trừ khả năng các vận động viên có xu hướng tự gọi “out” có lợi cho mình trong những pha bóng nhanh, khó quan sát, thậm chí cố tình hô bóng ra ngoài dù vẫn còn trong sân.
“Trong một thế giới lý tưởng, vận động viên sẽ không tự quyết định bóng trong hay ngoài. Tuy nhiên, với thực tế hiện nay, chi phí và tổ chức khiến điều này gần như chưa thể thực hiện”*, chia sẻ của tay vợt chuyên nghiệp Tyler Loong.
Vì sao pickleball có luật kỳ lạ này?
Ngoài lý do thực tiễn, luật này còn phản ánh đặc trưng cốt lõi của môn thể thao pickleball: đề cao tính trung thực và tinh thần fair-play. Người chơi chỉ gọi “out” khi chắc chắn nhìn thấy bóng ra ngoài. Trong những tình huống còn nghi ngờ, họ buộc phải chấp nhận gọi “in”, tức là có lợi cho đối phương. Nguyên tắc này giúp hạn chế tranh cãi và tạo ra môi trường thi đấu tôn trọng lẫn nhau – điều mà không phải môn thể thao nào cũng duy trì được.
Những quyết định gây tranh cãi về bóng “in” hay “out” thường ít xuất hiện ở cấp độ chuyên nghiệp. Các vận động viên đỉnh cao có xu hướng “thoáng hơn” trong cách gọi bóng. Họ không gọi bóng “out” trừ khi rõ ràng thấy bóng rơi rõ ràng ở ngoài vạch khi chạm đất. Các VĐV chuyên nghiệp thường sẵn sàng chấp nhận bóng “in” ở những pha sát vạch – điều mà người chơi phong trào hiếm khi dám làm.
Theo trọng tài Don Stanley, trong cộng đồng các vận động viên thường xuyên thi đấu cùng nhau, việc giữ uy tín cá nhân còn quan trọng hơn cả chiến thắng. Không ai muốn giành điểm dựa trên một quyết định mơ hồ.
“Các tay vợt vẫn sẽ tiếp tục đưa ra những quyết định như vậy. Họ tôn trọng đối thủ. Nhìn chung, mọi người cố gắng đưa ra lựa chọn đúng đắn dựa trên tinh thần fair-play, vì ngày mai, đối thủ hôm nay có thể trở thành đồng đội”*, trọng tài Don Stanley nhấn mạnh.
PPA Tour đang nâng cấp công nghệ cho các sân đấu chính, nhưng phần lớn các trận đều dựa vào sự trung thực của người chơi. Dù chưa hoàn hảo, hệ thống này hoạt động khá ổn định, bởi cuối cùng, chính các tay vợt phải chịu trách nhiệm với quyết định của mình.
“Phần lớn người chơi thường tin vào đối thủ và tiếp tục đánh bóng, vì họ không muốn bị coi là gian lận. Trước đây tôi vẫn bắt những pha bóng sát vạch, nhưng càng chơi lâu, tôi nhận ra rằng không đáng để gọi nhầm một quả ‘trong’ thành ‘ngoài’. Nhiều tay vợt hàng đầu nổi tiếng với quyết định rất ‘thoáng’ ở các pha biên. Họ không cần những pha bóng đó để thắng trận”*, Tyler Loong chia sẻ.
Ở cấp độ chuyên nghiệp, vai trò của trọng tài rõ ràng hơn nhiều. Các giải đấu lớn có trọng tài chính và trọng tài biên đảm nhận phần lớn các quyết định, cùng lúc có thể sử dụng công nghệ để xử lý các pha gây tranh cãi. Song, trong một số pha rõ ràng trên phần sân của mình, vận động viên vẫn có thể chủ động gọi bóng – điều này thể hiện tinh thần tự giác của môn thể thao này.
