‘Chiến thắng xứng đáng‘, ‘khẳng định vị thế‘… nhiều người hâm mộ, thậm chí chuyên gia rộn ràng khi U23 Việt Nam giành vé dự VCK U23 châu Á 2026.
U23 Việt Nam vừa có được tấm vé tham dự Vòng chung kết U23 châu Á 2026 sau chiến thắng 1-0 trước Yemen, đây là lần thứ sáu liên tiếp đội góp mặt tại đấu trường châu lục. Người hâm mộ và truyền thông vô cùng phấn khích, với những lời ca ngợi như “chiến thắng xứng đáng”, “tấm vé ngọt ngào”, hay “khẳng định vị thế”. Song, khi đánh giá một cách khách quan, tôi cho rằng: việc U23 Việt Nam liên tục có mặt ở VCK châu Á không phải là dấu hiệu của một nền bóng đá đang phát triển mạnh mẽ, mà phần lớn là do yếu tố may mắn.
Tuyển Việt Nam có thật sự có phong độ tốt?
Trước hết, cần phải làm rõ rằng, việc giành được vé tham dự VCK U23 châu Á không đồng nghĩa với việc đội tuyển đã đạt đến đẳng cấp châu lục. Thể thức vòng loại hiện tại của AFC tạo điều kiện cho các đội Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, có nhiều cơ hội hơn bao giờ hết. Chỉ cần đứng đầu bảng, hoặc nằm trong số bốn đội nhì bảng có thành tích tốt nhất trong tổng số gần 11 bảng đấu, là sẽ giành quyền đi tiếp.
So với các nền bóng đá tầm trung ở châu Á như Saudi Arabia, Uzbekistan, Nhật Bản hoặc thậm chí là Qatar, việc được xếp vào nhóm hạt giống số 1 (dựa trên thành tích từ các kỳ trước) giúp U23 Việt Nam có khả năng rơi vào bảng đấu dễ dàng hơn, tránh phải đối đầu với các đội mạnh. Đây là một “vòng lặp tích cực”, thành tích tạm ổn giúp duy trì vị trí hạt giống, và vị trí hạt giống lại tạo ra những bảng đấu dễ thở.
Bất ổn thật sự của bóng đá Đông Nam Á
Nhiều người đã từng ví Đông Nam Á như một “vùng trũng” của bóng đá châu lục, và nhận định này vẫn đúng ở cấp độ U23. Trong khoảng 5 năm trở lại đây, nhiều đội bóng trong khu vực đang gặp khó khăn trong việc tìm lại phong độ: Thái Lan có sự bất ổn về nhân sự, Malaysia thiếu định hướng rõ ràng, còn Indonesia vẫn chưa tìm ra công thức thành công thực sự. Trình độ của các đội bóng đồng cấp không có sự cải thiện đáng kể, thậm chí nhiều nền bóng đá còn đang trên đà đi xuống.
Trong bối cảnh đó, việc U23 Việt Nam nổi lên không phải là do sự phát triển vượt bậc, mà là do duy trì được sự ổn định tương đối, đủ để vượt qua vòng loại. Đây vừa là một lợi thế, vừa là một phần may mắn khi so sánh với những đối thủ trong khu vực đang trải qua giai đoạn khủng hoảng.
Mặc dù việc liên tục góp mặt ở VCK là một thành tích đáng được ghi nhận, nhưng nếu nhìn vào màn trình diễn của U23 Việt Nam tại các vòng chung kết gần đây, câu hỏi đặt ra là: chúng ta đang tiến bộ đến đâu? Năm 2018, dưới sự dẫn dắt của HLV Park Hang-seo, U23 Việt Nam đã tạo nên một kỳ tích khi lọt vào trận chung kết – một hành trình kỳ diệu, nhưng mang tính thời điểm. Kể từ đó đến nay, đội tuyển chưa một lần nào vượt qua được vòng bảng ở các kỳ VCK tiếp theo. Những thất bại trước Hàn Quốc, Iraq, UAE hay Uzbekistan cho thấy sự chênh lệch lớn về trình độ, tư duy chiến thuật và khả năng chịu đựng áp lực.
May mắn không phải là một điều tiêu cực. Trong bóng đá, và trong cuộc sống nói chung, yếu tố này luôn tồn tại. Tuy nhiên, nếu quá phụ thuộc vào may mắn để tự tin thái quá về thực lực, chúng ta sẽ phải trả giá. Điều đáng lo ngại là việc liên tục vượt qua vòng loại có thể khiến dư luận và thậm chí cả giới chuyên môn ảo tưởng về sức mạnh của đội nhà. Việc không đặt ra những câu hỏi như: “Tại sao chúng ta luôn bị loại ở vòng bảng?” hay “Làm thế nào để tiến xa hơn thay vì chỉ đủ điểm để đi tiếp?” sẽ khiến bóng đá Việt Nam dậm chân tại chỗ.
Kết luận
Chúng ta cần phải nhớ rằng, ở châu Á, có ít nhất 15–20 đội có nền tảng đào tạo trẻ tốt hơn, giải VĐQG chất lượng hơn, và hệ thống quản lý bóng đá chuyên nghiệp hơn so với Việt Nam. Nếu chỉ hài lòng với việc “vượt qua vòng loại”, thì khoảng cách này sẽ không thể được thu hẹp.
