Nhiều năm nay, bóng đá chúng ta đi theo hướng chọn cầu thủ vì kỹ thuật nhất thời mà bỏ qua nền tảng thể chất.
Bóng đá Việt Nam và khu vực Đông Nam Á đang dần hình thành xu thế xây dựng các đội bóng… “tí hon”. Nguyên nhân sâu xa của hiện tượng này nằm ở sự khác biệt cơ bản: Trong khi nhiều quốc gia sở hữu lợi thế dân số với chiều cao và sức bền đạt chuẩn để phát triển bóng đá đỉnh cao một cách tự nhiên, thì ở Việt Nam, số lượng cá nhân có tiềm năng sinh học lý tưởng lại không chiếm đa số.
Phương pháp đào tạo của Việt Nam liệu có đang đúng?
Do đó, phương pháp tuyển chọn của chúng ta cần phải có sự khác biệt và yêu cầu cao hơn. Nếu áp dụng các tiêu chuẩn tuyển chọn “dễ dãi” như ở phương Tây (nơi phần lớn các ứng viên đã có sẵn nền tảng thể lực tốt), chúng ta sẽ chỉ tuyển được những cầu thủ thiếu hụt về tầm vóc và sức mạnh.
Thực tế cho thấy, vấn đề lớn nhất nằm ở giai đoạn đào tạo. Thay vì tập trung đầu tư tìm kiếm và bồi dưỡng những tài năng trẻ có tiềm năng sinh học vượt trội (chiều cao, sức bền, sức mạnh, khả năng tranh chấp), chúng ta lại quá chú trọng vào việc rèn luyện kỹ thuật cơ bản cho các em ở độ tuổi 10-13 (nhiều em ở lứa tuổi này có kỹ thuật tốt hơn các bạn, đôi khi chỉ vì được tiếp xúc sớm hơn với bóng đá và luyện tập kỹ năng này).
Kết quả là, khi các cầu thủ bước sang tuổi 19 – độ tuổi đòi hỏi thể lực để thi đấu chuyên nghiệp – nhiều người mới nhận ra rằng mình quá nhỏ bé và thể lực yếu. Lúc này, việc khắc phục đã trở nên quá muộn.
Chính vì vậy, ngay cả trước khi bước chân vào môi trường chuyên nghiệp, nhiều cầu thủ trẻ đã bộc lộ rõ những hạn chế và không đủ thể lực để đáp ứng được cường độ cao của trận đấu. Những sai lầm trong khâu đầu tư ban đầu dẫn đến sự lãng phí thời gian và tiền bạc khổng lồ cho cả cầu thủ, câu lạc bộ và đội tuyển quốc gia.
Học tập những nước đang có nền bóng đá phát triển trong khu vực
Nhìn ra bạn bè đã thành công bước đầu trong đào tạo trẻ, ta thấy họ cũng không giống ta khi tuyển chọn cầu thủ. Tại Nhật Bản, cầu thủ từ độ tuổi 13 đã phải trải qua quá trình sàng lọc khắt khe – không theo quy chuẩn loại thẳng nếu không đủ chiều cao hay thể lực. Nhưng trên thực tế, những em không có nền tảng thể chất tốt sẽ rất khó trụ lại trong hệ thống đào tạo chuyên sâu.
Tại Uzbekistan, họ còn tiến hành xét nghiệm ADN của các cầu thủ để xác định xem họ có mang những gen phù hợp với thể thao hay không. Chính nhờ những cách làm bài bản ngay từ đầu mà các đội tuyển U của họ đã có những bước tiến vượt bậc trong những năm gần đây.
Giải pháp căn cơ là phải thay đổi triệt để từ gốc – tuyển chọn và đào tạo.
Cần ưu tiên phát hiện và tuyển chọn những tài năng trẻ dựa trên cả tiềm năng kỹ thuật và các đặc điểm sinh học phù hợp, đặc biệt là những em có chiều cao vượt trội, tuổi xương phát triển tốt và có bố mẹ sở hữu chiều cao lý tưởng.
Quan trọng hơn, cần xây dựng một chương trình đào tạo và nuôi dưỡng bài bản để phát triển thể lực toàn diện cho các cầu thủ ngay từ sớm. Cần có những yêu cầu khắt khe hơn trong việc rèn luyện thể lực và sức bền cho các em từ khi còn nhỏ, đồng thời kết hợp với các môn thể thao bổ trợ để tối đa hóa tiềm năng phát triển chiều cao.
Kết luận
Chỉ khi đạt được một nền tảng thể lực và thể hình vững chắc tương đương với các cầu thủ Nhật Bản và Hàn Quốc khi trưởng thành, bóng đá Việt Nam mới có thể cạnh tranh một cách sòng phẳng ở các đấu trường chuyên nghiệp.
